định cư mỹ

Phunuso – Dịch sợi hiện đang hoành hành mạnh với tốc độ lan truyền nhanh cho trẻ em trên khắp Việt Nam. Đã có nhiều trường hợp tử vong và diễn biến của dịch còn nhiều phức tạp. Hãy tham khảo những triệu trứng và phương pháp ngăn ngừa dịch sởi cho bé yêu của bạn nhé.

Tất cả trẻ em ở các nước đang phát triển được chẩn đoán bệnh sởi cần được bổ sung 2 liều vitamin A, cách nhau 24 giờ. Điều trị này nhằm khôi phục nồng độ vitamin A thấp trong thời gian mắc sởi, ngay cả với trẻ được nuôi dưỡng tốt để giúp dự phòng tổn thương mắt và mù lòa. Bổ sung vitamin A đã được chứng minh là làm giảm 50% số lượng các trường hợp tử vong do bệnh sởi.

Tử vong cao

Mặc dù đã có vắc-xin phòng bệnh an toàn và hiệu quả nhưng đến nay, sởi vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trẻ em trên toàn cầu. Có khoảng 122.000 người tử vong do sởi trong năm 2012 – phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh sởi gây ra bởi một loại virus thường phát triển trong tế bào lót ở phía sau của họng và phổi. Dấu hiệu đầu tiên của bệnh sởi thường là sốt cao, sốt bắt đầu từ 10 – 12 ngày sau khi tiếp xúc với virus và kéo dài từ 4 – 7 ngày. Chảy nước mũi, ho, mắt đỏ và chảy nước mắt, các đốm trắng nhỏ bên trong má có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu. Sau một vài ngày thì ban sởi (ban đỏ/nâu dạng chấm) bùng phát, thường ở mặt và cổ. Trong khoảng 3 ngày, ban sởi lan rộng xuống thân mình và cuối cùng xuống tới tay, chân. Ban sởi kéo dài 5 – 6 ngày, sau đó mất dần. Trung bình, ban sởi xuất hiện sau khi tiếp xúc với virus được 14 ngày (trong phạm vi 7 – 18 ngày).

phuong-phap-giup-ngan-ngua-va-phong-tranh-dich-soi-cho-tre
Không có phương pháp điều trị kháng virus đặc hiệu cho virus sởi. Ảnh: Khánh Anh

Sởi nặng thường gặp ở trẻ em được nuôi dưỡng kém (trẻ suy dinh dưỡng), đặc biệt những trẻ thiếu hụt vitamin A hoặc hệ thống miễn dịch của chúng bị suy giảm do HIV/AIDS hay các bệnh lý khác.

Hầu hết các trường hợp tử vong liên quan tới sởi là do biến chứng của bệnh. Các biến chứng chủ yếu gặp ở trẻ dưới 5 tuổi hoặc người lớn trên 20 tuổi. Các biến chứng nghiêm trọng nhất bao gồm: mù mắt, viêm não (nhiễm trùng gây phù não), tiêu chảy nặng gây mất nước, nhiễm trùng tai hoặc nhiễm trùng hô hấp như viêm phổi. Có gần 10% các trường hợp sởi tử vong trong quần thể có tỉ lệ suy sinh dưỡng cao và không được chăm sóc y tế đầy đủ.

Ai có nguy cơ?

Trẻ em không được tiêm vắc-xin phòng bệnh có nguy cơ mắc sởi và các biến chứng cao nhất, kể cả tử vong. Phụ nữ mang thai không được tiêm phòng cũng có nguy cơ. Bất cứ ai không có miễn dịch (người chưa được tiêm phòng hoặc đã được tiêm phòng nhưng không tạo được miễn dịch) đều có thể mắc sởi. Virus rất dễ lây qua ho và hắt hơi, tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết nhiễm bệnh của mũi hoặc họng. Virus vẫn hoạt động và dễ lây trong không khí hoặc trên các bề mặt bị nhiễm trong gần 2 giờ. Nó có thể lây truyền từ người mắc bệnh trong vòng 4 ngày trước khi bắt đầu phát ban cho tới 4 ngày sau khi phát ban. Dịch sởi có thể bùng phát làm nhiều người tử vong, đặc biệt là giới trẻ, trẻ em suy dinh dưỡng.

Biến chứng nguy hiểm

Ngày 9/1, phòng lưu bệnh Khoa Nhiễm (Bệnh viện Nhi Đồng 1, TPHCM) có gần 20 trường hợp mắc bệnh sởi nằm điều trị nội trú. Hầu hết bệnh nhi đều biến chứng hô hấp, viêm phổi hoặc chảy mủ tai.

Nằm thiêm thiếp trên giường bệnh, bé T.T (9 tháng tuổi, quận Gò Vấp) bị sởi nổi khắp người. Mẹ bé cho biết, trước đó thấy bé sốt, gia đình cứ tưởng bình thường như mọi lần nên cho bé uống thuốc hạ sốt. Sau 3 ngày, người bé nổi ban đỏ ở bụng và mặt. Khi thấy bé có triệu chứng khó thở, gia đình mới đưa đến bệnh viện thì bé đã bị biến chứng sang viêm phổi.

Tương tự, mẹ bệnh nhi N.C (1 tuổi, quận 12) cho biết, thấy bé sốt mệt, môi đỏ, chảy nước mũi, chị vẫn nghĩ bé bị sốt như mọi lần nên không tới viện khám mà chỉ cho uống thuốc hạ sốt. Đến khi thấy ban nổi khắp người, bé khóc nhiều khi chạm vào tai, khó thở nên đưa vào viện khám thì mới biết bé bị mắc sởi. Mẹ bệnh nhi cũng cho biết thêm, rất tiếc là khi bé 9 tháng tuổi đã không cho con đi tiêm phòng sởi.

phuong-phap-giup-ngan-ngua-va-phong-tranh-dich-soi-cho-tre-2
Khi bị sởi, bé sẽ nổi ban khắp toàn thân vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh. (Ảnh minh họa)

Theo BS Trương Hữu Khanh, trẻ bị bệnh sởi có thể biến chứng thành viêm phổi, viêm tai, tiêu ra máu, viêm não. “Đã có 3 trẻ phải dùng máy thở kéo dài và dùng kháng sinh mạnh tại phòng cấp cứu của Khoa Nhiễm. Với trẻ suy dinh dưỡng kết hợp bị sởi sẽ dễ dẫn đến viêm phổi và suy dinh dưỡng nặng hơn”, BS Khanh cho biết.

Nhận diện sởi

Sởi lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp như: Nước bọt, hắt hơi, sổ mũi hoặc do hít phải mầm bệnh từ môi trường bên ngoài của bệnh (do mầm bệnh có thể tồn tại ngoài môi trường hơn một giờ). Khi bị sởi, bé sẽ nổi ban khắp toàn thân vào ngày 2 đến ngày thứ 3 của bệnh.

Theo BS CK2 Huỳnh Trọng Dân (Khoa Nhiễm, BV Nhi Đồng 2), bệnh sởi còn được gọi là bệnh đau ban đỏ. Tác nhân gây bệnh sởi thuộc nhóm RNA giống Mobilli virus của họ Paramyxoviridae Influenzae. Có thể nhận diện sởi qua nhiều giai đoạn:

– Thời kỳ ủ bệnh (từ lúc bị nhiễm siêu vi trùng đến lúc có triệu chứng bệnh, trung bình là 10 ngày (có thể thay đổi từ 7 đến 18 ngày), trẻ có thể sốt nhẹ.

– Thời kỳ khởi phát (còn gọi là thời kỳ viêm long): Đây là thời kỳ hay lây nhất, kéo dài từ 3 đến 5 ngày với các biểu hiện như: Sốt nhẹ hoặc sốt cao 39,5oC đến 40oC, có thể có sốt cao co giật, kèm mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ đau khớp; “Viêm long” (có triệu chứng giống như cảm cúm), thường xảy ra ở mắt và mũi, gây chảy nước mắt, đổ nghèn nhiều, kết mạc mắt đỏ, người bệnh sợ ánh sáng, giác mạc và mi mắt có thể bị sưng phù, hắt hơi, sổ mũi, ho đàm, khàn giọng. Có thể gây viêm thanh quản co rút, nếu có triệu chứng viêm long ở đường tiêu hóa sẽ gây tiêu chảy. Có những chấm trắng nhỏ khoảng1mm mọc trên nền niêm mạc má viêm đỏ, có vị trí ngay với răng hàm thứ nhất, đó là dấu hiệu rất có giá trị để giúp chẩn đoán khi phát ban. Thời gian tồn tại của dấu hiệu này khoảng 12 đến 18 giờ.

– Thời kỳ toàn phát (hay còn gọi là thời kỳ phát ban): Ban xuất hiện đầu tiên ở sau tai, sau đó lan dần lên 2 bên má, cổ, ngực, bụng và phần chi trên trong vòng 24 giờ. Trong 24 giờ kế tiếp, ban lan xuống lưng, bụng, 2 tay và sau cùng là 2 chân trong từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh. Ban sởi màu hồng nhạt, ấn vào mất, thường kết dính lại. Trong trường hợp nhẹ, ban mọc thưa thớt. Đối với những trường hợp nặng, ban mọc dày đặc cả lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi có ban xuất huyết cơ thể kèm chảy máu mũi, miệng, xuất huyết tiêu hóa.

– Thời kỳ phục hồi: Ban sởi bay theo trình tự xuất hiện để lại vùng da bị ảnh hưởng những vết thâm đen trên bề mặt da loang lổ như da cọp nên được gọi là “vết vằn da hổ”.

Theo BS Huỳnh Trọng Dân, khi bị sởi, nên cho trẻ nghỉ ngơi, tránh tiếp xúc với ánh sáng mạnh trong giai đoạn sợ ánh sáng, nên cho trẻ ăn chế độ giàu chất dinh dưỡng và dễ tiêu hóa, giữ gìn vệ sinh răng miệng. Nếu bé sốt cao có thể dùng Acetaminophene 15mg/kg/lần, ngày 4 lần và cho uống nhiều nước, kết hợp với các biện pháp lau mát.

Phòng lây sởi

Không có phương pháp điều trị kháng virus đặc hiệu cho virus sởi. Các biện pháp điều trị khác chủ yếu nhằm hỗ trợ và làm cho người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn:

– Để phòng tránh lây sởi, khi gia đình có người mắc sởi, bạn cần: Theo dõi nhiệt độ hàng ngày. Nhỏ mắt, nhỏ mũi bằng dung dịch nước muối 9‰ để tránh nhiễm khuẩn.

– Paracetamol hoặc ibuprofen (phù hợp với lứa tuổi) có thể giúp hạ sốt và giảm đau.

– Tắm rửa sạch bằng nước ấm để tránh nhiễm trùng và lở loét.

– Uống nhiều nước để tránh mất nước, tốt nhất vẫn là dung dịch điện giải (oresol) với nồng độ phù hợp.

– Dinh dưỡng đầy đủ, thức ăn dễ tiêu và giàu dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin A.

– Chỉ dùng thuốc kháng sinh khi có chỉ định của thầy thuốc.

– Đóng rèm cửa giúp làm giảm sự nhạy cảm với ánh sáng của mắt.

– Đưa đến cơ sở y tế ngay khi các dấu hiệu nặng lên như: Sốt cao, ho nhiều, tiêu chảy nặng; Ban sởi lặn hết mà vẫn còn sốt; Các dấu hiệu biến chứng về tai, phổi, tiêu hóa, mắt…; Dùng khăn hoặc tay che miệng khi ho, hắt hơi; Rửa tay trước khi ăn và trước khi chế biến thức ăn.

– Tốt nhất là chích ngừa sởi bởi đây là biện pháp chủ động để ngừa bệnh.

Bệnh sởi thường tự khỏi nhưng nếu có triệu chứng khác thường xuất hiện như tiêu chảy, nôn, đau tai và đau họng, khó thở hoặc rối loạn ý thức… thì cần nhanh chóng tìm kiếm tư vấn y tế. Trong một vài trường hợp bệnh sởi nặng, đặc biệt nếu có biến chứng, cần đưa trẻ vào viện để điều trị.

Bệnh sởi tuy đã có kháng sinh và thuốc chữa trị nhưng chúng ta không nên xem thường vì bệnh có thể chuyển biến nhanh và phức tạp trong việc chữa trị. Vì vậy hãy chủ động phòng ngừa dịch sởi cho con của mình nhé.

Comments

comments

định cư mỹ